19 mei 2009

Wolke 9 (Andreas Dresen, 2008)

Wie zegt dat onbesuisde, gepassioneerde liefde alleen maar aan puberende mensen en jonge volwassenen is besteed? Regisseur Andreas Dresen in ieder geval niet. Zijn film, Wolke 9 (Cloud Nine - een in Nederland vrij onbekende uitdrukking, vergelijkbaar met ‘onze’ zevende hemel), gaat over verliefde bejaarden. Verliefde, naakte en vrijende bejaarden, welteverstaan. En voor wie geen probleem heeft met naakte bejaarden, voor wie door deze sensationele taboebreker heen kan kijken, voor wie dit geen grote indruk maakt, rest een kleine film met fantastisch acteerwerk.




Inge (Ursula Werner) is zestig en verstelt kleding om bij te verdienen. Als ze binnenkomt bij een oude man, Karl (Horst Westphal), met een broek die ze voor hem heeft aangepast, vallen we met onze neus in de boter: de kleren gaan uit en voor we het door hebben, liggen meneer en mevrouw op het tapijt verstrengeld in een impulsieve vrijpartij. Het licht door de gordijnen is fel. Het witgele licht geeft de intieme, onhandige passie iets sierlijks. De oude, gerimpelde lijven zijn nog even wennen voor de ogen, maar aan het eind van de vrijpartij ben je eigenlijk al door de ‘vleesshock’ heen. Werner staat op, loopt naar de badkamer. Als hij terugkomt is Inge al weer verdwenen. Ze is naar huis. Naar haar man, Werner (Horst Rehberg), een goeiige, enigszins egocentrische meneer, die thuis (naakt) in bad zit. Ze zoenen even; ze hebben het zo te zien, na dertig jaar huwelijk, nog steeds fijn samen.

Toch knaagt de bevlogen actie aan Inge. In eerste instantie weigert ze toenadering van Karl, maar uiteindelijk kan ze hem - en de opgerakelde passie - niet weerstaan. Niet gek, als je bedenkt dat Werner ’s avonds het liefst op de bank zit met een kop thee, luisterend naar grammofoonplaten met treingeluiden. Als Inge Karl bezoekt bij een wielerwedstrijd, zet ze het begin van het einde van haar oude leventje in werking. Hoe gaat een zestigjarige vrouw vreemd? Nou, net als iedereen blijkbaar. In de scènes waar Inge en Karl dolverliefd om elkaar heen dartelen en verstrengeld in elkaar hun jeugdigheid herontdekken wordt met zoveel overtuiging geacteerd dat je bijna door hun huid en leeftijd heenkijkt. Vooral de vitale Karl - die een man van 76 jaar speelt, maar een acteur van 80 is - maakt indruk op ons, jonge mensen; als je zo opa kan worden, is oud worden zo gek nog niet.

Na een paar bescheiden hits (Nachtgestalten, Halbe Treppe, Sommer vorm Balkon) waarin vooral het goeie acteerwerk, de milde humor en de rauwe, sociale sfeer opvielen werd regisseur Andreas Dresen door sommigen geclassificeerd als de Ken Loach van Oost Duitsland. Nu wilde Dresen iets doen met de verhalen die hij hoorde over bejaarde mensen die opeens hun hele leven veranderden naar aanleiding van een opwakkerende liefde. Dat is Dresen meer dan gelukt. Het spel en het naturalistische gebruik van de camera maken op realistische wijze inleefbaar dat je nooit te oud bent om opnieuw te beginnen. Maar alhoewel het gebruik van het gerimpeld naakt nooit gratuit aanvoelt - en sex zelfs weet te strippen van de glamour van jonge, copulerende lichamen om echte intimiteit te onthullen - is het vaak te veel en één van de redenen waarom de film puberaal overkomt.




De film doet weinig moeite de andere kant van het verhaal, de verlaten Werner, te belichten. Waar deze man eerst nog overkwam als nors en teruggetrokken, wordt hij naarmate de film vordert steeds sympathieker; een tragisch en razend figuur. Als het even volwassen dreigt te worden, neemt Dresen ons weer mee naar de bloeiende kalverliefde. Behalve in stijl - lang aangehouden, documentaire-achtige scènes - komt de film eigenlijk vooral met bijzonder clichématige situaties. Het vernietigende einde zet deze puberale sfeer onverbiddelijk door.

Ondanks oprecht ontroerende scènes en een gedurfd concept is dit geen film die je bij zal blijven. Misschien had er wél een verschil moeten zijn tussen bejaardenliefde en puberende liefde, want in Wolke 9 lijkt het alleen een oppervlakteverschijnsel waar we doorheen moeten kijken. Degenen die dat willen en kunnen, verwachten daarna nog iets meer. En zoveel is er niet. Zo heeft de film zichzelf toch verdoemd tot ‘die film waarin bejaarden seks hebben’. En dat is jammer want Wolke 9 is absoluut geen tijdsverspilling.

(Dit artikel verscheen oorspronkelijk op filmorama.nl)

1 opmerking:

Anoniem zei

onlangs de film gezien: werkelijk in drukwekkend.Ik ben vijftig en zie mijn ouders als in de film. Zijn zij een uitzondering? Ik denk het niet! Er zouden meer dit soort films moeten komen om het taboe te doorbreken.