18 jan. 2009

Obsession (Brian De Palma, 1976)

Arme Brian De Palma. Al jaren timmert deze Amerikaanse regisseur lustig aan de weg en nog steeds blijven de meningen verdeeld; op de onzichtbare barometer van artistiek kunnen blijft de wijzer naar de verkeerde kant gebogen. Door zo'n beetje elke criticus veroordeeld tot een dief die zijn waar uit het oeuvre van Alfred Hitchcock haalt; een kunstenaar die weinig tot niks om de inhoud geeft en alleen maar bezig is met stijl en camerabewegingen. En als De Palma er wel in slaagt iedereen -publiek en critici- te overtuigen van zijn brille is het een grote studiofilm, die hij dan ook nog eens niet zelf geschreven heeft; Carrie, Scarface, The Untouchables en Mission: Impossible, allemaal uit de hoge hoed van De Palma. En dit doet hem een beetje pijn, of zoals hij zelf zegt: "I've never been accepted as that conventional artist. Whatever you say about David Lynch or Martin Scorsese, they are considered major film artists and nobody can argue with that. I've never had that. I've had people say it about me. And I've had people say that I'm a complete hack and you know, derivative and all those catchphrases that people use for me. So I've always been controversial. People hate me or love me."

Maar waarom haten mensen Brian De Palma dan? Waarschijnlijk heeft iets te maken met overdaad; bijna al zijn films kenmerken zich door een overdaad aan stijl, aan referenties naar andere films, aan muziek, aan plotwendingen en aan geweld. Je zou ze 'sleazy' kunnen noemen. Maar dat zal ik zeker niet doen. Een beetje filmliefhebber kirt het uit bij de films van De Palma, niet alleen omdat deze technisch zo buitensporig sterk zijn, maar vooral door het plezier dat er vanaf spat. Phantom of the Paradise, Sisters, Dressed To Kill en Blow Out staan bol van de uitzinnige karakters, luxe cameravoering en confronterend geweld. Juist die overdaad; dat acht gangen menu. Obsession is een kleine uitzondering op deze regel, maar is misschien daarom wel één van de mooiste uit zijn noemenswaardige oeuvre.




Voor eenieder die Vertigo van Hitchcock heeft gezien, is het verhaal overduidelijk hierdoor geïnspireerd: Michael Courtland (Cliff Robertson), een rijk zakenman, verliest zijn vrouw Elizabeth (Geneviève Bujold) en dochter Amy als hun ontvoerders tijdens een achtervolging de auto al vlammende een brug afrijden. Een verkeerde inschatting van de politie, die Michael geadviseerd hebben geen echt geld te overhandigen, maar een koffer met vals geld en een zendertje. De achtervolging lijkt afgelopen, maar Michael is verslagen en kapot; hij voelt zich schuldig en de komende jaren wordt hij achtervolgd door een verwoestende melancholie. Totdat hij samen met vriend en zakenpartner Robert Lasalle (debuutrol van John Lithgow) eindelijk terug durft te gaan naar de plek waar hij Elizabeth ooit heeft ontmoet; in een kerk in Florence, Italië. Als hij de bewuste kerk binnenstapt, staat binnen een vrouw een kunstwerk te restaureren. Het is Elizabeth (weer de betoverende Bujold), maar dan niet: ze heet Sandra en ze is Italiaanse.

Natuurlijk achtervolgt Michael deze vrouw en dringt hij bij haar aan, natuurlijk komt ze mee naar Amerika om met hem te trouwen. En bovenal: dit kan niet lang goed gaan. Nog steeds weten we niet door wie en waarom zijn familie is ontvoerd. Wat als Sandra erachter komt dat Michael op zoek is naar een tweede kans, een kans om te bewijzen dat hij van Elizabeth houdt en haar nooit zal verlaten? Niet alleen Michael is geobsedeerd door het idee dat zijn vrouw terug is uit het dodenrijk, Sandra begint zich ook te verliezen in het oude drama dat het leven van haar nieuwe lover in tweeën heeft gespleten. Obsession wordt vaak afgedaan als een oefening van een regisseur die zijn halve oeuvre heeft laten inspireren door 'grandmaster' Hitchcock en zou een overbodige kopie, een holle echo zijn. Een opvatting die niet alleen erg kortzichtig is, maar vooral erg gemakkelijk; iets afkraken op zijn herkenbaarheid, maar niet naar de rest kijken. (Lost Highway van Lynch heeft nooit deze kritiek gehad, maar doet in feite iets soortgelijks.) Scriptschrijver Paul Schrader -inderdaad, van Taxi Driver- en De Palma hebben er nooit een geheim van gemaakt Vertigo te aanbidden en het helpt dan ook niet dat de vaste componist van Hitchcock, Bernard Herrmann de indringende muziek verzorgt, maar Obsession is zo veel meer dan een 'update'.




Juist omdat De Palma zich inhoudt, juist omdat hij de logica van het plot laat varen voor een prachtig gefotografeerd, bijna hypnotisch mysterie ontstaat een film die veel dichter bij een droom komt dan Hitchcock ooit zou durven. (Uit respect voor De Palma zal ik het 'H-woord' vanaf nu niet meer gebruiken.) Als je je voorbereid op een decadente, onzinnige en heerlijke maaltijd staat je een warme ervaring te wachten. Het lyrische lef dat De Palma af en toe tentoonspreidt is adembenemend: de perverse ontknoping; het geniale gebruik van een flashback-scene; de aanhoudende sfeer van beklemming en doem; de fantastische samenwerking tussen beeld en muziek. Dat dit verpakt is als een onsubtiele thriller, die zijn gevoel voor realiteit -net als de hoofdpersoon- al snel uit het oog verliest is bijzaak. Obsession is een thriller en een ode, maar het is vooral een melancholische, gestileerde droom over verlies. Film is melodrama en Brian De Palma begrijpt dat als geen ander.

2 opmerkingen:

Anoniem zei

Het heeft me even gekost om Reinoud ervan te overtuigen dat Obsession een geweldige de Palma film is, ik ben aangenaam verrast dat jij de schoonheid ervan hebt gezien en ervaren. Het is een soort uber ervaring waarin alles meewerkt om de film tot een prachtige melodramatische droom te maken. Groet, Jilles

Anoniem zei

Dan Zukovic's "DARK ARC", a bizarre modern noir dark comedy called "Absolutely brilliant...truly and completely different..." in Film Threat, was released on DVD and Netflix through Vanguard Cinema (http://www.vanguardcinema.com/darkarc/darkarc.htm), and is currently debuting on Cable Video On Demand, including Fandor and snagfilms, and MUBI. The film had it's World Premiere at the Montreal World Film Festival, and it's US Premiere at the Cinequest Film Festival. Featuring Sarah Strange ("White Noise"), Kurt Max Runte ("X-Men", "Battlestar Gallactica",) and Dan Zukovic (director and star of the cult comedy "The Last Big Thing"). Featuring the Glam/Punk songs "Dark Fruition", "Ire and Angst", "F.ByronFitzBaudelaire" and a dark orchestral score by Neil Burnett.

TRAILER : http://www.youtube.com/watch?v=mPeG4EFZ4ZM

http://www.bigstar.tv/blog/2014/11/24/todays-new-release-dark-arc/

***** (Five stars) "Absolutely brilliant...truly and completely different...something you've never tasted
before..." Film Threat
"A black comedy about a very strange love triangle" Seattle Times
"Consistently stunning images...a bizarre blend of art, sex, and opium, "Dark Arc" plays like a candy-coloured
version of David Lynch. " IFC News
"Sarah Strange is as decadent as Angelina Jolie thinks she is...Don't see this movie sober!" Metroactive Movies
"Equal parts film noir intrigue, pop culture send-up, brain teaser and visual feast. " American Cinematheque