19 mei 2008

Together [Tillsammans] (Lukas Moodysson, 2000)

Zweden, 1975. Dictator Franco is net dood en commune-leider Göran (die er uit ziet als een typetje van Herman Koch in Jiskefet) loopt naar de rest van de groep om ze het heugelijke nieuws te brengen. Het duurt net iets te lang voor dat iedereen -inclusief de kinderen- opstaat om te juichen en deze vreugdevolle overwinning voelt net iets te knullig om echt te overtuigen. Zoals alles hier een beetje knullig is; het zijn tenslotte de jaren zeventig en dit zijn de hippies die we ons daar bij voor moeten stellen. Welkom in woongroep 'Tillsammans' (tezamen). Een woongroep die op het punt staat verstoord te worden door de komst van de zus van Göran, Elisabeth. Elisabeth gaat weg bij haar man Rolf, een alcoholist, nadat deze haar weer heeft geslagen. Ze neemt de kinderen mee naar de commune van haar broer.




Bij aankomst worden ze meteen getrakteerd op een situatie die hier eerder regel dan uitzondering is; een discussie over de afwas wordt onderbroken door Klas, die opmerkingen maakt over het feit dat zijn ex-vrouw Anna hieraan deelneemt terwijl hij recht in haar 'apparaat' kan kijken. Anna, die sinds kort overtuigd lesbienne is, begint een uitgebreid verhaal over haar lichaam, waarop Klas ook zijn broek laat zakken. De twee kinderen van Elisabeth, de verlegen Stefan en de vertederende Eva kijken beschaamd toe terwijl ze geïntroduceerd worden. Ze kunnen wel in de meditatie-ruimte blijven, ondanks bezwaar van één van de echtparen: de strikte Signe en Sigvard. Als deze lijst van namen klinkt als een soap, dan klopt dat voor een groot deel. Maar dan wel een soap met innemende, realistische karakters, waar niemand -met uitzondering van de op revolutie-beluste Erik- er slecht vanaf komt.

Van de buitenkant (misschien terwijl je in de videotheek staat) lijkt Together zelfs een lichte komedie, maar dit was nooit helemaal de bedoeling van regisseur Lukas Moodysson (bekend van Fucking Åmål en Lilja 4-ever). Moodysson -wiens debuutfilm de bewondering oogstte van de Zweedse meester, Ingmar Bergman- had toch echt zijn best gedaan drama en verdriet in het script te injecteren, maar hij kwam er al snel achter dat zijn tweede film toch vooral leuk zou worden. Leuk, met een kritische en humanistische boodschap. Dat de gedreven Moodysson er uiteindelijk in zou slagen met A Hole in my Heart een dramatisch slechte en verdrietige film te maken, is waarschijnlijk te wijten aan het feit dat hij steeds meer belang is gaan hechten aan 'de boodschap'. Gelukkig is dit ver weg van het kleurrijke gezelschap in Together. Zo groot is dit gezelschap -ook de mensen buiten de commune komen aan bod- dat het haast een wonder is dat je zoveel sympathie voelt voor eenieder. Zelfs de agressieve loodgieter Rolf wordt getoond als een man die niet zonder zijn familie kan en wegkwijnt in zijn eentje.




Op ontzettend knappe manier vertelt Moodysson over de ondergang van het ideologische gedachtengoed van deze weifelende hippies. Open relaties zijn gedoemd te eindigen in geen relaties, Pippi Langkous is geen kapitalistisch sprookje (maar ze heeft een schatkist!) en televisie kan best leerzaam zijn. Je kan je zelfs afvragen of de gedeelde seksualiteit, de drugs en de verwarrende logica niet bijzonder schadelijk zijn voor de opvoeding van de kinderen. Of de kortzichtige manier waarop de bewoners de buitenwereld afkeuren. Maar huize 'Tilsammans' is alles behalve een failliete onderneming. Ook al zijn de overtuigingen maar half en doen ze meer kwaad dan goed, in ieder geval zijn ze samen. Beter dan de eenzame stedelingen, die af en toe in contact komen met deze commune. Zoals de vader van de buurjongen, die zich daags, onder het mom -en geluid- van 'timmerwerk', aftrekt op pornoblaadjes. Of de zonderlinge Birger die Rolf steeds laat komen voor onnodige klusjes, alleen maar om een praatje te maken. Hij heeft zijn vrouw verlaten, op zoek naar meer onafhankelijkheid en vrijheid. 'Eenzaamheid is het ergste van alles op deze wereld' bekent hij hem. Beter tezamen.

Geen opmerkingen: