13 mei 2008

Bad Lieutenant (Abel Ferrara, 1992)

Drugs are bad. Vraag maar aan Abel Ferrara, Zoë Lund en Harvey Keitel. Regisseur Ferrara, die meestal aangeschoten of stoned interviews afgeeft, zal je dat misschien niet vertellen en Harvey Keitel in zijn rol als 'The Lieutenant' in Bad Lieutenant zal je vervloeken of iets onduidelijks mompelen. Zoë Lund zou je iets heel anders vertellen, had ze nog geleefd. Lund, een wonderkind (actrice, schrijfster, muzikant, model) met een levenslange heroïne-verslaving was een groot voorstander van dit regelmatige gebruik. In 1999 overleed ze op 37-jarige leeftijd aan hart-problemen veroorzaakt door haar zelfverkozen afhankelijkheid. Niet de beste reclame voor zo'n dure hobby. De uitgemergelde en -gek genoeg- aantrekkelijke Lund, die het script voor Bad Lieutenant samen met Ferrara schreef, speelt ook de rol van 'verzorgster' in deze film. Elke keer als The Lieutenant even moet bijkomen van zijn onuitputtelijke queeste naar meer drugs en geweld komt hij bij de hoer Zoë. Bijna zoals Jezus bij Maria Magdalena komt om zijn voeten te laten wassen.




Deze vergelijking lijkt uit de lucht te vallen, maar is niet gek als de katholieke obsessie (en opvoeding) van Ferrara in oogschouw neemt. Alhoewel deze onafhankelijke New Yorkse regisseur in het begin van zijn carrière naam maakte met rauwe en gewelddadige films als: Nine Lives of a Wet Pussy, The Driller Killer en Angel of Vengeance, bleek hij in de jaren negentig eigenlijk een spirituele agenda te hebben. Het zoeken naar verlossing staat vaak centraal in deze films, met King of New York en Bad Lieutenant als hoogtepunten in deze zeer productieve periode. Onlangs maakte hij zelfs een film die indirect over Maria en haar relatie met Jezus gaat: Mary. Ferrara overlaadt Bad Lieutenant met zoveel katholieke symboliek dat je eigenlijk niet anders kan dan concluderen dat The Lieutenant zo slecht nog niet is. Zo dik is deze spirituele saus dat de regisseur je bijna doet geloven dat The Lieutenant misschien wel een eigentijdse Jezus is. Keitel speelt de zondaar onder de zondaars; een agent zo slecht dat criminelen voor hem wegrennen. Keitel rent ze achterna. Niet om ze te vervolgen of te vergeven, maar om geld of drugs van ze af te troggelen. The Lieutenant zoekt verlichting en eet alles op wat hij tegen komt op zijn pad.

The Lieutenant is een meeslepend karakter, iemand van wie we eigenlijk niks weten. Hij heeft naast zijn banen als luitenant bij de plaatselijke politie en drugsverslaafde ook vier kinderen en een vrouw, die hem 'Strawberry' noemt. (Naar een honkballer die zo vaak genoemd wordt in de verslaggeving die als een soundtrack door de film loopt, dat hij bijna de andere hoofdpersoon wordt, ook omdat de gokkende luitenant al zijn hoop op hem vestigt terwijl hij zijn inzet maar blijft verdubbelen.) Niet dat hij veel tijd met de familie spendeert, dat doet hij liever met de hoeren die hij regelmatig inhuurt, maar het geeft The Lieutenant wel de benodigde menselijkheid. Harvey Keitel -de Tommy Lee Jones van de onafhankelijke film- geeft zoveel aan de film, dat je soms niet alleen plaatsvervangende schaamte hebt voor zijn karakter, maar ook voor Keitel. De kermende en jankende Keitel zet een mens neer ontbloot van gratie, moraal en duidelijke dictie. Het geeft de film (en het gebrek aan plot) een onmisbare menselijke injectie en zorgt er voor dat de chaotische scènes perfect op elkaar aan sluiten. Zo ruig en vies is het leven dat Keitel neerzet, dat je het zal overwegen een douche te nemen na de film.



Maar dat dit een persoonlijke en oprechte film is, is overduidelijk. Niet alleen vanwege Keitel, die één van de beste rollen uit zijn carrière neerzet, ook niet vanwege het met eigen ervaringen gevulde script van Lund dat zo realistisch is, dat ze zelfs echt heroïne gebruikt in een scène. Het is ook niet de rauwheid, voortgekomen uit het idiote opname schema van 18 dagen. Het zijn de scènes waarin Keitel met twee hoeren knetterstoned en huilend door zijn kamer danst. Het is The Lieutenant die niet kan begrijpen dat een non haar verkrachters vergeeft om niet lang daarna door zijn knieën te zakken voor een Jezus-verschijning. Daar gaat de film voorbij vergelijkbare films als Taxi Driver en Naked, om het het door 'uppers'-gedreven bonkende hart en beeldschone nihilisme van zijn makers ten toon te stellen. Daar gaat het wringen. Op een poëtische en rauwe manier. Als een spirituele ontsteking.

2 opmerkingen:

Anoniem zei

Er word binnenkort een remake van deze film gemaakt (Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans). Het is toch niet te geloven. Ze moeten er een keer met hun poten vanaf blijven.
Kijk naar remakes van The day the Earth stood still, Funny Games, King Kong, Texas Chainsaw Massacre, Psycho. Ik wordt hier heel verdrietig van.

Jasper de Bruin zei

Ik word er ook een beetje triest van, maar het lijkt alsof de bron in Hollywood een beetje opgedroogd is momenteel... Zie hier mijn nieuws over een groepje 'independent filmmakers' die een kleine vuist in de herkauwende maag van Hollywood proberen te stompen, waaronder Herzog met zijn nieuwe Bad Lieutenant.

(Blijf stiekem nieuwsgierig wanneer iemand als Werner Herzog iets besluit te remaken.)