19 feb. 2008

The Cube (Jim Henson, 1969)

Verloren gewaand en zelden vertoont, duikt The Cube van Jim Henson opeens op bij joox. Een film die blijkbaar een grote en onderbewuste indruk heeft achtergelaten op kleine Amerikaanse kinderen in de jaren zeventig. Het uur-durende filmpje was onderdeel van een wekelijks programma van de National Broadcasting Company, getiteld NBC Experiment in Television. Het werd uitgezonden op 23 februari in 1969, overdag, rond een uur of zeven. Experimenteel, inderdaad: volgens de overvloed aan commentaren op de IMDb heeft menig kind surrealistische nachtmerries aan dit experiment van Henson overgehouden.

Ondanks een voorliefde voor deze meesterlijke en zachtaardige poppenspeler, was zijn rol als regisseur (Dark Crystal, Labyrinth en The Storyteller natuurlijk daargelaten) mij nooit echt opgevallen. Ik had wel eens over The Cube gelezen, maar het leek nooit meer dan een voetnoot in een carriere op weg naar The Muppets. Maar blijkbaar zit er een onverwachte kant -noemt het avant-garde of surrealisme- aan de man die zich identificeerde met Kermit de Kikker. Het verhaal, wat hij samen schreef met Jerry Juhl, hoofdschrijver van The Muppets, gaat over een man in een kubus. Een witte kubus.

De man wordt wakker in de kubus en krijgt bijna meteen bezoek van iemand. Hij wordt de hele tijd bezocht door mensen: van een verleidelijke vrouw tot een band en een professor, die de hoofdpersoon uitlegt dat hij of gek wordt, of in een televisieprogramma zit. Wat er echt gebeurt weten wij ook niet, maar het lukt de man niet de kubus te verlaten. Ondanks het lage budget, waar simpel en creatief mee wordt omgegaan, heeft het een beetje de smaak van Terry Gilliam en zijn oude collega's, de Pythons. De soberheid van het zwart/wit maakt het een beetje arty; de lage kwaliteit doet denken aan oude, experimentele videokunst of misschien een aflevering van At Last the 1948 Show.



Het is een absurd verhaal waar geen touw aan vast te knopen is, maar het aanstekelijke tempo van de scènewisselingen maakt er een bizarre droom van. Een donkere droom ook, ondanks de humor. Er zit iets existentialistisch aan de gelaagdheid van het filmpje. Het is in ieder geval een stuk duisterder en rauwer dan wat Henson later heeft gemaakt, ambitieuzer ook. De energie van een willige regisseur geeft de film een flair die het nodig heeft.

Samen met Timepiece (1965), een andere experimentele, korte film (fantastisch!) vormt het een soort tweeluik. Als je filosofisch wilt doen kun je zeggen dat Henson in Timepiece met tijd speelt en in The Cube met plaats. Ze spelen alle twee met veranderingen op een omgekeerde manier: bij de eerste is de editing manisch en bij de ander is het tempo van gebeurtenissen hyper. Alsof de hoofdpersoon, maar ook misschien Henson, vast zit in een kamer waar allerlei ideeën op hem afrazen, waar hij controle over probeert te krijgen. Hij vindt een vorm die het bij elkaar houdt, maar moet de ideeën continu compulsief in uitvoering brengen; in televisie-shows, films, liedjes en kinderprogramma's. En wat dat heeft opgeleverd weet iedereen. Maar wanneer komen deze bijzondere experimenten een keer uit op DVD?

(Er is nog een heel kort en gelijksoortig experiment van Jim Henson: Ripples. Ook leuk.)

Geen opmerkingen: